Thất Chính Suy Bộ, quyển 6–7 (七政推步)

Giới thiệu

本书7卷，拆分成4册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部六·天文算法類

Tác giả: （明）貝琳 Số trang (bản quét): 128 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 天文算法類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06054857.cn/06054857.cn.pdf

Đánh giá

Bảy quyển 七政推步 là một trong những văn bản quan trọng của thiên văn – lịch pháp Trung Quốc thời Minh, nay được xếp vào Tử bộ, Thiên văn toán pháp loại trong 四庫全書. Tác phẩm gắn với truyền thống lịch pháp Hồi Hồi (回回曆), dòng lịch du nhập từ Tây Á và được triều Minh chính thức tiếp nhận, đặt cạnh Đại Thống lịch trong hệ thống quan phương. Bản lưu hành của nó không thuần nhất mà là kết quả san định, bổ sung qua nhiều đời, cho nên tình trạng văn bản hiện nay phản ánh một quá trình tích lũy chứ không phải một trước tác nhất thời.

Việc quy cho Bối Lâm (貝琳) là cách ghi phổ biến trên các bản in, nhưng học giới vẫn còn trao đổi về phạm vi đóng góp thực tế của ông: có ý kiến coi ông là người biên tập, chỉnh lý và dịch thuật, hơn là tác giả duy nhất. Bối Lâm sống vào khoảng thế kỷ XV, từng giữ chức quan về thiên văn, và công trình mang tên ông được xem như một mắt nối giữa tri thức lịch pháp Hồi Hồi và môi trường học thuật bản địa. Vì vậy khi dùng bản này, nên phân biệt lớp văn bản gốc Hồi Hồi với lớp chú giải, phiên dịch và sắp xếp của người Minh.

Bản đang khảo sát là phần quyển sáu và bảy, tách ra từ bộ bảy quyển và in lại trong bốn tập theo thể thức ảnh ấn của 四庫全書, thuộc khối Tử bộ, Thiên văn toán pháp loại. Việc ảnh ấn từ bản 四庫 khiến người đọc cần lưu ý dị văn giữa các hệ bản: bản 四庫 đã qua sao lục và hiệu đính, không đồng nhất tuyệt đối với các bản Minh khắc hoặc các bản truyền riêng. Giới nghiên cứu lịch sử thiên văn Trung Quốc thường đối chiếu 七政推步 với các tài liệu cùng dòng để truy nguyên nguồn gốc các bảng số và phép tính, song nhiều điểm về niên đại và mức độ trung thành của bản 四庫 vẫn chưa ngã ngũ.

Đối với người học, giá trị của tài liệu nằm ở chỗ nó cho thấy sự giao thoa giữa hệ lịch Hồi Hồi và hệ lịch truyền thống, đồng thời là ví dụ về cách triều Minh quản lý tri thức thiên văn qua biên tập và ấn hành quan phương. Muốn đánh giá đầy đủ, cần đặt nó cạnh các bộ cùng loại trong 四庫 và các văn bản lịch pháp Hồi Hồi khác, thay vì đọc riêng lẻ hai quyển này.