Linh Kỳ Kinh, quyển thủ–thượng (靈棋經)

Giới thiệu

本书包括卷上、卷下，拆分成2册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （漢）東方朔 Số trang (bản quét): 158 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 漢

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06054161.cn/06054161.cn.pdf

Đánh giá

Chép vào mục bói toán, đầu sách này là phần đầu của Linh kỳ kinh (靈棋經), một văn bản thuộc dòng thệ pháp dùng mười hai quân cờ để thành quẻ, khác với hệ Kinh Dịch dùng cỏ thi. Bản đang lưu là ảnh chụp của bộ Khâm định Tứ khố toàn thư, xếp vào Tử bộ, mục Thuật số loại, tức là bản do quan thần nhà Thanh định bản và khắc in, chứ không phải một bản dân gian lưu truyền riêng lẻ. Đây là nửa đầu của tác phẩm, gồm quyển thủ và quyển thượng, tách ra làm hai tập theo cách đóng của bản lưu trữ; phần quyển hạ nằm ở một đầu sách khác trong cùng kho.

Tác giả đề trên bản là Đông Phương Sóc đời Hán, nhưng đây là cách quy thuộc mà giới khảo cứu xưa nay vẫn xem là gán ghép. Đông Phương Sóc vốn nổi tiếng về lối bói bằng cờ và truyền thuyết gắn với thuật số, nên người đời sau thường mượn tên ông cho các sách bói; bản thân Tứ khố toàn thư tổng mục cũng đã đặt vấn đề về thời điểm thành thư, cho rằng văn bản hiện còn có thể định hình muộn hơn nhiều so với thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Ai là người chấp bút lần đầu, và tác phẩm ra đời vào thời nào, đến nay vẫn còn tranh luận, chưa có kết luận dứt khoát.

Cần phân biệt bản đang lưu với các truyền bản khác của Linh kỳ kinh lưu hành trong dân gian và trong các tùng thư đời Minh, Thanh. Những bản ấy thường có lời tựa, lời bạt và phần chú của người đời sau, đôi chỗ khác nhau về cách sắp xếp và câu chữ. Ảnh chụp Tứ khố ở đây giữ nguyên dạng bản quan bản, nên khi đối chiếu cần lưu ý dị văn giữa hệ quan bản và hệ dân gian, nhất là ở các đoạn chú âm và phần giải nghĩa quẻ.

Người học thuật số phương Đông tìm đến nó vì nó đại diện cho một nhánh bói cờ không thuộc Kinh Dịch, lại được nhuận sắc qua tay các học sĩ Tứ khố. Ngoài giá trị như một tài liệu bói toán, nó còn là mẫu để khảo sát cách triều đình Thanh thu thập, hiệu đính và xếp loại sách thuật số, cũng như cách họ xử lý vấn đề ngụy thác tác giả trong loại sách này.