Chu Dịch Tham Đồng Khế Phát Huy, quyển thượng (周易參同契發揮)

Giới thiệu

本书包括卷上、卷中、卷下，拆分成3冊。 影印古籍 欽定四庫全書·子部十四·道家類

Tác giả: （宋）俞琰 Số trang (bản quét): 162 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 道家類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06048996.cn/06048996.cn.pdf

Đánh giá

俞琰 (Du Diễm), tự Ngọc Ngô, hiệu Toàn Dương Tử, là đạo sĩ và học giả đời Tống mạt sang Nguyên sơ, quê Ngô quận. Ông để lại một loạt trước tác chú giải cổ tịch đạo gia, trong đó bộ 周易參同契發揮 (Chu Dịch Tham Đồng Khế Phát Huy) giữ vị trí trọng yếu. Sách chú giải 參同契 — tác phẩm Đan kinh khởi nguyên từ Hán, mà truyền thống thường gắn với Ngụy Bá Dương song việc quy thuộc ấy vẫn còn được học giới bàn lại. Điểm đáng lưu ý ở bản chú của Du Diễm là lối "phát huy" — không dừng ở cắt nghĩa từ ngữ mà triển khai theo hướng dẫn Đan đạo, đặt 參同契 vào khung Dịch học.

Về truyền bản, công trình này được thu vào 欽定四庫全書, tức bản do triều Thanh tập hợp và sao chép theo hệ 子部, mục 道家類. Bản đang lưu ở đây là ảnh ấn cổ tịch, giữ nguyên phân chia quyển thượng, trung, hạ và được tách thành ba tập; phần có trong tay bạn đọc là quyển thượng. Việc lưu hành theo dạng ảnh ấn này khiến các dị văn giữa những bản in khác nhau của cùng một tác phẩm trở thành vấn đề cần đối chiếu, bởi hệ 四庫 vốn đã qua tay sao lục và hiệu đính.

Đối với người học Dịch và Đạo gia, 參同契 là cột mốc của truyền thống "dĩ Dịch ngôn Đan", nên các bộ chú giải nối tiếp nhau thành một mạch riêng. Du Diễm đứng trong mạch ấy ở giai đoạn Tống–Nguyên, khi cách đọc 參同契 đã phân hoá thành nhiều lối. Chú giải của ông vì thế không chỉ là công cụ đọc một cuốn sách, mà là bằng chứng cho cách một thời đại tiếp nhận và tái kiến giải văn bản Đan kinh.