Hoàng Cực Kinh Thế Quán Vật Ngoại Thiên Thích Nghĩa, tập 3 (皇極經世觀物外篇釋義)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍
Tác giả: (明)余本撰 Số trang (bản quét): 137 Chủ đề: 中國 · 古代 · 術數類
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02094167.cn/02094167.cn.pdf
Đánh giá
皇極經世觀物外篇釋義 là bộ chú giải phần Quan vật ngoại thiên trong Hoàng cực kinh thế của Thiệu Ung, người khai sáng phái Tượng số Bắc Tống. Thiệu Ung đời sau vẫn được xếp vào hàng "Ngũ Tử" cùng Chu Đôn Di, Trương Tái, Trình Hạo, Trình Di, nhưng tác phẩm của ông thuộc loại khó đọc bậc nhất, vì phần lớn viết bằng lối quán thông vũ trụ - nhân sự qua quái khí, không theo mạch giải thích thông thường. Chính vì thế mà từ Tống trở đi đã nảy sinh truyền thống chú giải riêng, trong đó nội thiên và ngoại thiên được đối xử khác nhau: nội thiên giữ tính kinh, ngoại thiên phần nhiều được xem là lời bàn thêm, nên các nhà đời sau chú ngoại thiên thường có ý hệ thống hóa lại.
Bản đang lưu ghi tác giả là Dư Bản đời Minh. Đây là điểm cần lưu ý về mặt thư mục: Dư Bản (khoảng cuối thế kỷ XV đến giữa XVI) có tiếng trong giới khảo chứng đời Minh, soạn Tứ thư giải, nhưng mức độ chắc chắn của việc quy cuốn chú giải này cho ông chưa thể khẳng định tuyệt đối; một số mục lục cổ chỉ ghi tác giả là "người đời Minh" mà không nêu tên, và cũng có khả năng đây là bản khắc lại của một chú gia đời Thanh ký danh Dư Bản. Cách hiểu phổ biến hiện nay vẫn là nhận Dư Bản, nhưng người tra cứu nên đối chiếu với các thư mục chuyên về Thiệu Ung trước khi dùng làm căn cứ.
Về bản thân tài liệu, phần mô tả kho cho biết có chữ mờ và trang khuyết, điều thường gặp ở bản khắc gỗ lưu trữ lâu năm hoặc bản scan từ bản in cũ. Con số 137 trang ứng với một phần trong bộ, không phải toàn bộ, và ký hiệu (三) cho thấy đây là quyển thứ ba của một tập chú giải chia theo quyển. Người đọc bản số hóa cần chủ động kiểm tra các chỗ khuyết chữ, vì trong dòng tượng số, một chữ sai có thể làm lệch cả một phép tính quái khí. Đối với người học cổ học Trung Quốc, văn bản này có ích như một mắt xích trong chuỗi chú giải Hoàng cực kinh thế, giúp thấy cách người Minh đọc lại di sản Bắc Tống, song không nên dùng nó thay cho bản kinh văn gốc.