Dịch Kinh Bản Ý, tập 5 (易經本意)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (清)何志高撰 Số trang (bản quét): 135 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072485.cn/02072485.cn.pdf

Đánh giá

易經本意 của Hà Chí Cao đời Thanh, nay chỉ còn lại phần thứ năm trong bản lưu trữ. Đây là sách chú giải Kinh Dịch, thuộc dòng "dĩ ý giải Kinh" của học thuật Dịch học thời Thanh, tức khuynh hướng dùng nghĩa lý để giải thích quái hào thay vì theo lối tượng số của Hán Nho. Cần phân biệt với bộ 易經本意 của Lý Quang Địa đời Thanh, nhan đề trùng nhưng khác tác giả; bản đang xét ghi rõ Hà Chí Cao soạn. Về Hà Chí Cao, sử liệu để lại rất ít. Tên ông không xuất hiện trong các mục lục Dịch học phổ biến như Tứ Khố Toàn Thư Tổng Mục, nên việc quy thuộc tác giả ở đây chỉ dựa trên đề danh trong chính bản sách. Niên đại cụ thể của ông cũng chưa xác định, chỉ biết thuộc đời Thanh theo ghi chú trên bản.

Bản lưu hành mà ta có là một phần rời, không phải toàn bộ. Dấu hiệu "五" trong tựa cho thấy bộ sách vốn được chia thành nhiều tập, đây là tập thứ năm; các phần trước đó không nằm trong tài liệu này, nên không thể phán đoán quy mô toàn bộ hay vị trí của tập này trong chỉnh thể. Sách thuộc dạng hiếm, có thể chưa từng được khắc in lại nhiều lần; đây nhiều khả năng là bản in cũ hoặc bản chép tay được số hóa, không rõ qua ngả thư viện nào trước khi đến Archive.org.

Tình trạng vật lý của bản này kém: một số chữ mờ không đọc được, một số tờ rách, khuyết lề. Với một văn bản chú giải mà mỗi dòng đều gắn với hào từ và lời giảng của tác giả, các chỗ khuyết ấy trực tiếp làm đứt mạch đọc và khiến việc khảo dị trở nên khó khăn. Người dùng bản này cần đối chiếu với bản khác nếu tìm được, hoặc chấp nhận rằng phần không đọc được là mất hẳn chứ không phải chỉ khó đọc.

Đặt bộ sách vào dòng chảy Dịch học đời Thanh, đây thuộc nhóm trước tác cá nhân chú giải Kinh Dịch, đứng cạnh các bộ lớn cùng thời như của Lý Quang Địa hay Vương Phu Chi. Sách không thuộc chính thống học phái nào rõ rệt và cũng chưa thấy được trích dẫn rộng trong các bộ thư mục sau này, nên vị trí của nó trong truyền thống còn khiêm nhường. Giá trị tra cứu nằm ở chỗ nó là một mẫu giải thích Dịch đời Thanh ít người biết, hữu ích cho ai muốn tìm hiểu sự đa dạng của Dịch học thời kỳ này ngoài những tên tuổi lớn.