Chu Dịch Ngu thị nghĩa tiên (Quyển 5)

Giới thiệu

Cuốn sách này là một phần của bộ sách cổ Trung Quốc, có tựa gốc là 周易虞氏義箋(五). Nội dung thuộc chủ đề kinh Dịch, với trọng tâm là chú thích và giảng giải về học thuyết của nhà Dịch học nổi tiếng Ngu Phiên đời Hán. Tài liệu gốc thuộc dạng sách cổ, một số trang bị mờ chữ và có dấu hiệu hư tổn nhẹ. Đây là nguồn tư liệu quý cho những ai nghiên cứu sâu về Dịch học và tư tưởng triết học phương Đông thời thượng cổ.

Nhan đề gốc: 周易虞氏義箋(五) Tác giả: (清)曾釗撰 Số trang (bản quét): 168 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072474.cn/02072474.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Ngu thị nghĩa tiên là bộ sách chú giải kinh Dịch theo lối "ngu thị nghĩa", tức khai thác hệ thống tượng số của Ngu Phiên đời Hán. Ngu Phiên (164–233) là một trong những nhà Dịch học quan trọng nhất cuối Hán, nổi tiếng với phương pháp lấy hào biến, nạp giáp và tin vào quan hệ giữa các quẻ để suy diễn cát hung – dòng học thuật này về sau thường được gọi là Ngu thị Dịch hay Ngu Phiên Dịch. Việc chú giải Ngu Phiên không phải chuyện dễ, bởi trước đời Thanh, tác phẩm của ông đã thất truyền gần như hoàn toàn; người đời sau chỉ còn biết tới ông qua các trích dẫn rải rác trong Lý Đỉnh Tộ, Lục Đức Minh và một số loại thư khác.

Tác giả ghi trên bản là Tằng Chiêu (曾釗) đời Thanh. Ông thuộc nhóm học giả Thanh trung kỳ chuyên trị Hán học, tức khuynh hướng phục hồi và khảo chứng các chú giải đời Hán thay vì theo lối nghĩa lý đời Tống. Cuốn sách này là một phần trong nỗ lực tập hợp, đối chiếu và chú thích lại di văn Ngu Phiên – công việc mà nhiều học giả Thanh như Huệ Đống, Trương Huệ Ngôn, Lý Đạo Bình cũng tham gia, tạo thành một mạch học thuật riêng. Tuy nhiên cần lưu ý: việc quy thuộc tác giả Tằng Chiêu cho toàn bộ nội dung còn tùy thuộc vào bản in cụ thể, vì sách đời Thanh về Ngu thị Dịch thường được biên tập, bổ sung qua nhiều đời, và một số bản lưu hành không ghi rõ người chịu trách nhiệm từng quyển.

Bản đang lưu là quyển năm, 168 trang, tiếng Trung, thuộc nhóm 易類 trong kho kinh Dịch. Ghi chú gốc cho biết một số chữ mờ và một số trang bị hư tổn nhẹ – tình trạng điển hình của sách cổ số hóa. Điều đáng nói là cấu trúc "quyển năm" cho thấy nguyên bộ phải gồm nhiều quyển, và một quyển đơn lẻ như vậy không đủ để phản ánh toàn bộ hệ thống chú giải; người đọc muốn theo dõi mạch Ngu thị cần đối chiếu thêm các quyển khác cùng bộ hoặc các trích lục trong Dịch học đại thành của Lý Đạo Bình.

Với người nghiên cứu Dịch học Hán đời Thanh, tài liệu này có giá trị như một mắt xích trong chuỗi phục nguyên Ngu Phiên, đồng thời là ví dụ cho cách học giả Thanh xử lý văn bản thất truyền: tập trích, khảo dị, chú thích. Tuy vậy, vì đây là sách cổ số hóa từ Archive.org, các dị văn giữa bản này và các bản in khác nhau chưa được đối chiếu đầy đủ, nên khi trích dẫn cần kiểm tra bản gốc hoặc bản khảo chứng hiện đại.