Chu Dịch Hằng Giải, tập 3 (周易恒解)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (清)劉沅撰 Số trang (bản quét): 141 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072355.cn/02072355.cn.pdf

Đánh giá

周易恒解 là bộ chú giải Kinh Dịch của Lưu Nguyên (1768–1855), tự Chỉ Đường, hiệu Ngũ Nguyên, người Song Lưu, Tứ Xuyên, sống trọn đời dưới triều Thanh. Lưu Nguyên không phải tay chuyên về huấn cổ hay khảo chứng, ông thuộc phái Tống học, lấy Nghĩa lý làm chỗ dựa, và nổi tiếng hơn cả với槐軒 toàn thư, trong đó Dịch học là một mảng lớn. Cách quy tác giả ở đây khá vững: các thư mục Trung Quốc hiện đại đều thống nhất gán 周易恒解 cho ông, khác với nhiều sách Dịch đời Thanh mà tác giả còn bị tranh cãi hoặc ghi nhầm sang người khác.

Phần "恒解" mà bạn đang giữ là tập thứ ba trong một bộ gồm nhiều tập; con số 141 trang cho thấy đây là một phần cắt ra từ bộ lớn, không phải toàn bộ tác phẩm. Điều đáng lưu ý là tình trạng bản lưu: mô tả ghi rõ "原書有些字跡不清、有些頁殘" — tức bản gốc đã có chỗ chữ mờ và có trang rách. Với người đọc bản in lại này, ấy là điều cần biết trước: dị văn giữa bản này với các bản khác có thể do bản gốc hư hại chứ không hẳn do truyền bản khác dòng, nên mọi so sánh dị đồng cần thận trọng.

Về truyền bản, 周易恒解 có trong các tập hợp thư tịch Thanh đại và về sau được đưa vào các bộ tùng thư Dịch học; bản điện tử lưu hành qua Archive.org mà bạn có là một bản scan. Cần phân biệt: các bản in đời Thanh, bản khắc lại đời Dân Quốc, và bản scan hiện đại không hoàn toàn đồng nhất về số quyển và cách chia tập, nên nếu dẫn chiếu số quyển thì nên kiểm tra trực tiếp trên bản đang cầm thay vì tin theo mục lục bên ngoài.

Trong truyền thống Dịch học, 周易恒解 đứng chung dòng với các bộ Nghĩa lý đời Thanh kế tục Trình Di và Chu Hy nhưng thiên về luân lý và tâm tính, không theo lối tượng số của Hán học. Vì thế nó hữu ích cho ai muốn thấy cách một Nho giả Tống học đời Thanh đọc Dịch, chứ không nhằm cung cấp khảo chứng văn bản hay số học. Đặt cạnh 周易折中 của Lý Quang Địa hay các bộ khảo chứng cùng thời, vị trí của Lưu Nguyên là ngọn khác của cùng một cây — chỗ nên tra khi cần một cách hiểu Nghĩa lý đã được hệ thống hóa.