Chu Dịch Giải, tập 2 (周易解)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (清)牛運震撰 Số trang (bản quét): 77 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072252.cn/02072252.cn.pdf

Đánh giá

牛運震 (1706–1758), tự Giai Bình, người Tư Thủy, Sơn Đông, đỗ tiến sĩ thời Càn Long và từng giữ chức tri huyện, để lại trước tác ở nhiều lĩnh vực, trong đó phần Dịch học từng được xếp vào nhóm sách "dĩ Dịch giải lý" của đời Thanh. Bộ 周易解 ở đây là một phần trong mạch chú giải ấy, soạn theo lối khảo xét quái hào và tham chiếu Nho lý hơn là nghiêng về tượng số. Tên đề ghi kèm "(二)" cho thấy bản lưu hành này là quyển thứ hai hoặc tập tiếp nối của một bộ nhiều phần, chứ không phải một trước tác độc lập; muốn dùng trọn vẹn phải tìm các phần còn lại.

Việc quy tác giả cho 牛運震 nhìn chung ít bị nghi ngờ trong thư mục đời Thanh, nhưng địa vị của các sách Dịch mang tên ông trong hệ thống học thuật vẫn còn chỗ bàn: có tài liệu xếp chúng vào nhóm "Dịch học lý luận" đời Thanh, có nơi xem là phần phụ lục của các bộ khảo chứng lớn hơn. Niên đại thành thư không ghi trong dữ kiện hiện có, chỉ suy được khoảng giữa thế kỷ XVIII theo năm sinh mất của tác giả, nên không nên ấn định năm cụ thể.

Về truyền bản, bản đang lưu là một thực thể số hoá 77 trang, ghi nhận "nguyên thư có chỗ chữ mờ, có trang tàn khuyết" — một dấu hiệu điển hình của các bản in cũ hoặc ảnh chụp từ bản mộc đã sờn. Điều đó cũng có nghĩa dị văn giữa các bản nếu có sẽ khó đối chiếu bằng bản số hoá này, nhất là ở những đoạn mất chữ; người tra cứu nên đối chiếu với mục lục thư tịch đời Thanh hoặc bản in khác trước khi trích dẫn nguyên văn.

Đặt trong dòng 易類, tập sách này thuộc lớp chú giải Dịch do sĩ phu đời Thanh soạn, cùng loại với các bộ "Dịch giải" đương thời. Giá trị sử dụng chủ yếu nằm ở chỗ nó cho thấy cách một tri huyện Nho học đọc Kinh Dịch qua lăng kính Nho gia, đồng thời phản ánh tình trạng văn bản Dịch học đời Thanh qua một bản in đã hư tổn.