Chu Dịch Bản Nghĩa Thập Di, tập 3 (周易本義拾遺)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (清)李文炤撰 Số trang (bản quét): 101 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072210.cn/02072210.cn.pdf

Đánh giá

周義拾遺 (Chu Dịch bản nghĩa thập di, phần ba) là một tác phẩm chú giải Kinh Dịch, thuộc dòng Dịch học Nho gia đời Thanh, được ghi là do Lý Văn Chiêu (李文炤) soạn. Lý Văn Chiêu là học giả đời Thanh, người Hồ Nam, đỗ tiến sĩ, để lại nhiều trước tác về kinh học và lý học; việc ông có mặt trong truyền thống chú giải Kinh Dịch là điều giới nghiên cứu biết đến, song mức độ chắc chắn của quy thuộc này còn phải dè chừng, bởi sách đời Thanh nhiều khi lưu truyền dưới tên một người mà thực tế là bản khắc của môn sinh hoặc hậu học.

Nhan đề "thập di" gợi tới dòng sách nối theo Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi, tức là những gì còn sót lại, được lượm lặt thêm ngoài cái khung chú giải chính thống của Chu Tử. Trong Dịch học đời Thanh, khuynh hướng điều chỉnh và bổ sung Bản nghĩa của Chu Hi rất phổ biến, nên tác phẩm này đặt mình vào một mạch khá rõ: vừa tôn trọng nghĩa lý của Chu Hi, vừa bổ sung những chỗ Chu Hi chưa nói hết. Đây là phần ba của một bộ có nhiều tập, cho thấy quy mô chú giải không nhỏ.

Về truyền bản, bản đang lưu là bản tiếng Trung, 101 trang, có tình trạng nguyên bản không được tốt: một số chữ mờ không đọc rõ, một số trang bị tàn khuyết. Điều đó có nghĩa khả năng đối chiếu dị văn giữa các lần khắc in là hạn chế, và bất kỳ ai muốn dùng bản này nên tìm thêm một bản khác cùng tác phẩm nếu có, bởi chữ mờ và trang khuyết trong sách cổ thường dẫn tới sai lệch khi dẫn lại. Việc phân loại trong kho xếp vào Kinh Dịch, chủ đề Trung Quốc – cổ đại – Dịch loại, khớp với nội dung.

Người học Dịch cần biết tới tác phẩm này vì nó nằm trong lớp sách đời Thanh viết tiếp Bản nghĩa của Chu Hi, một mạch chú giải ảnh hưởng sâu tới Dịch học Việt Nam và Đông Á về sau, đồng thời là một ví dụ cho cách người Thanh xử lý di sản chú giải đời Tống. Tuy vậy, do quy tác giả chưa thật vững và bản lưu có khuyết tổn, nên cần đọc nó như một tư liệu cần đối chiếu, không nên xem là văn bản chuẩn mực.