Chu Dịch Thời Luận Hợp Biên, tập 5 (周易時論合編)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (明)方孔炤撰 Số trang (bản quét): 79 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072113.cn/02072113.cn.pdf

Đánh giá

方孔炤 là nhân vật cuối Minh, từng giữ chức Tuần phủ Hồ Quảng, và cũng là cha của Phương Dĩ Trí, tác giả Dịch dư nổi tiếng. Sách mang tên ông đề là Chu Dịch thời luận hợp biên*, một bộ chú giải Kinh Dịch quy mô, kết hợp bàn luận của người đời với phần kinh truyện. Căn cứ đầu sách ghi "(Minh) Phương Khổng Chiếu soạn" thì bản này được quy về đời Minh, song cần lưu ý học giới vẫn bàn về mức đóng góp thực tế của Phương Dĩ Trí trong việc nhuận sắc và hoàn thiện tác phẩm sau khi cha mất; cách hiểu phổ biến hiện nay xem hai cha con cùng có phần, dù đề tác giả trên bản in vẫn để một mình Phương Khổng Chiếu.

Bộ Hợp biên từng được khắc in và lưu hành trong dòng Dịch học đời Minh–Thanh, về sau ít phổ biến hơn so với các bộ chú giải đời Tống, Nguyên. Bản đang lưu ở đây là tập thứ năm trong một bộ nhiều tập, 79 trang, có dấu hiệu hư tổn: một số chỗ chữ mờ, một số trang rách, không đủ để xác định niên đại khắc in hay số quyển của toàn bộ. Người đọc bản này nên đối chiếu với các bản khác của cùng bộ nếu có, vì dị văn và tình trạng thiếu trang có thể ảnh hưởng đến việc tra cứu nguyên văn.

Phương Khổng Chiếu viết Dịch trong bối cảnh tư tưởng cuối Minh, khi dòng Dịch học chịu ảnh hưởng của Tống Nho và những tranh luận về tượng số; Thời luận hợp biên đặt bên cạnh phần chú giải truyền thống những bàn luận gắn với thời cuộc, điều khiến nó đáng chú ý như một mẫu cho cách đọc Kinh Dịch không tách rời vận hội chính trị đương thời. Với người nghiên cứu Dịch học Minh mạt, tài liệu này thuộc nhóm ngữ liệu cần biết, nhưng do truyền bản không nguyên vẹn, mọi trích dẫn nên dẫn theo bản đầy đủ hoặc bản khác có kiểm chứng.