Chu Dịch Thời Luận Hợp Biên, tập 4 (周易時論合編)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (明)方孔炤撰 Số trang (bản quét): 73 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072112.cn/02072112.cn.pdf

Đánh giá

周易時論合編 là bộ trước tác về Kinh Dịch của Phương Khổng Chiếu (方孔炤, 1591–1655), danh thần cuối Minh, thân phụ của Phương Dĩ Trí (方以智) — người sau này nổi tiếng với Dược Địa Bào Trang và tư tưởng dung hội Nho, Phật, Đạo. Sách thuộc dòng Dịch học thời Minh mạt, khuynh hướng lấy tượng số làm nền mà luận rộng sang thiên văn, lịch toán và lý khí, khác với lối nghĩa lý thuần túy của các nhà Tống Nho. Tư liệu trong kho ghi tác giả là Phương Khổng Chiếu, đây là cách quy thuộc phổ biến; tuy vậy giới nghiên cứu từng đặt vấn đề về phần đóng góp của Phương Dĩ Trí, người được cho là đã hiệu đính và bổ sung đáng kể cho di cảo của cha, nên ranh giới giữa hai người trong bộ sách không hoàn toàn rõ.

Bản đang lưu mang ký hiệu (四), tức quyển thứ tư của một bộ nhiều phần, con số 73 trang là phần còn lại chứ không phải toàn bộ. Mô tả ghi một số chữ mờ, một số trang tàn khuyết, phù hợp với tình trạng các bản Dịch học Minh mạt thường được sao in lại qua nhiều đời, dị văn giữa các lần khắc in là điều khó tránh. Bản số hóa này đến từ Archive.org nên trước hết là bản dùng để đối chiếu, tra cứu, không thay thế được một bản in đầy đủ khi cần khảo dị.

Với người học Dịch, bộ này đáng để biết vì nó đứng ở giao điểm giữa truyền thống tượng số đời Minh và dòng tư tưởng khảo chứng mở ra đầu Thanh, đồng thời phản ánh cách một gia đình học giả miền Nam Trực Lệ tiếp nhận và chuyển hóa Kinh Dịch trong bối cảnh chính trị biến động. Những ai nghiên cứu Phương Dĩ Trí cũng buộc phải đi qua bộ sách này, vì nhiều luận điểm về sau của ông đã manh nha từ đây. Tuy nhiên, khi chưa có bản đối chiếu đầy đủ và khi tình trạng văn bản còn khuyết như bản đang lưu, mọi kết luận về nội dung chi tiết nên tạm gác lại.