Chu Dịch Thời Luận Hợp Biên, tập 1 (周易時論合編)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (明)方孔炤撰 Số trang (bản quét): 145 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072109.cn/02072109.cn.pdf

Đánh giá

周易時論合編 là bộ sách luận giải Kinh Dịch của方孔炤 (Phương Khổng Chiêu), nhà Dịch học cuối Minh. Ông sinh năm 1591, mất năm 1655, đậu tiến sĩ thời Vạn Lịch, từng giữ chức quan đầu triều rồi về trí sĩ sau khi nhà Minh mất vào tay người Thanh. Sách thuộc dòng Dịch học "dĩ tượng số vi tông", nghĩa là lấy tượng quẻ và số để dựng nền lý luận, gắn việc giải Kinh với thiên văn, lịch pháp và lịch sử triều đại, chứ không chỉ dừng ở nghĩa từ ngữ. Đây là hướng tiếp cận đặc trưng của một mạch học phái cuối Minh, khác với lối huấn cổ thuần túy hay lối nghĩa lý của Tống Nho.

Bộ sách còn thường được gắn với con trai ông là Phương Dĩ Trí (方以智), người sau này nổi tiếng với các tác phẩm bác vật. Mức độ phân biệt phần nào do cha, phần nào do con để lại trong bản lưu hành vẫn là chỗ học giới bàn cãi; cách hiểu phổ biến hiện nay là Phương Khổng Chiêu khởi thảo, đời sau có bổ sung và san định thêm. Việc một tác phẩm cuối Minh đi qua thời Minh–Thanh, dưới các đời vua Thanh có những bộ sách bị kiểm duyệt hoặc chỉnh sửa, khiến tình trạng văn bản không đồng nhất giữa các bản.

Bản số hóa đang lưu là tiếng Trung, thuộc mục Kinh Dịch, gồm 145 trang nhưng nguyên thư có chỗ chữ mờ, có trang bị khuyết. Đó là chuyện thường gặp với các bản in cổ được scan lại. Bản như vậy không thay thế được cho bản khảo dị đầy đủ; người muốn nghiên cứu trực tiếp nên đối chiếu thêm các bản in khác trong hệ thống sách Dịch thời Minh–Thanh. Với người học Kinh Dịch, bộ này đáng chú ý như một mắt nối giữa truyền thống tượng số đời Tống và lối tư duy bác vật của học phái Đồng Thành đầu Thanh.