Chu Dịch Sớ Nghĩa (quyển 2)

Giới thiệu

Cuốn sách cổ "Chu Dịch Sơ Nghĩa" (quyển 2) là một tác phẩm thuộc thể loại Kinh Dịch, ra đời tại Trung Quốc thời cổ đại. Nội dung chính của sách đi sâu vào việc giải thích và chú giải các quẻ trong Chu Dịch, mang đậm tính triết lý và vũ trụ quan phương Đông. Dù tài liệu gốc có phần chữ viết không rõ ràng và một số trang bị hỏng, nhưng giá trị học thuật của nó vẫn được bảo tồn qua các bản lưu trữ. Quyển sách này là nguồn tư liệu quý cho những ai nghiên cứu về triết học cổ điển và văn hóa Trung Hoa.

Nhan đề gốc: 周易疏義(二) Tác giả: (明)程汝繼撰 Số trang (bản quét): 178 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072103.cn/02072103.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Sớ Nghĩa (周易疏義) là một bộ chú giải Kinh Dịch, xếp vào nhóm Dị loại trong tứ bộ. Bản đang lưu thuộc quyển hai, do Archive.org cung cấp, gồm 178 trang, có ghi tác giả là Trình Nhữ Kế (程汝繼) đời Minh. Cần phân biệt tựa đề: đây là "sớ nghĩa" (疏義), tức lối giải nghĩa kinh văn theo từng câu, khác với các thể "chú" (注) thiên về huấn cổ hay "truyện" (傳) thiên về phát huy nghĩa lý. Trình Nhữ Kế là nhân vật ít được ghi chép trong các thư mục lớn; giới nghiên cứu Dị học Trung Quốc biết tới ông chủ yếu qua chính tác phẩm này, nên việc quy thuộc còn phải dè chừng cho tới khi đối chiếu được với các bộ thư mục đời Minh - Thanh như Minh Sử Nghệ Văn Chí hay Tứ Khố Toàn Thư Tổng Mục. Niên đại đời Minh của bản ghi có thể là thời điểm soạn, cũng có thể chỉ là thời đại của người được cho là tác giả.

Về truyền bản, thông tin còn mỏng: bản lưu này rõ ràng là một ấn phẩm số hóa từ bản giấy cũ, với tình trạng "nguyên thư hữu ta tự tích bất thanh, hữu ta hiệp tàn" (原書有些字跡不清、有些頁殘) do Archive.org ghi nhận. Điều đó cho thấy ít nhất tồn tại một bản in cổ được quét lại, nhưng chưa rõ bản ấy thuộc đời nào, do ai khắc in, và có bao nhiêu dị bản lưu hành. Người đọc muốn truy nguyên sẽ phải đối chiếu với các bản Dị học đời Minh lưu trữ ở Trung Quốc và Nhật Bản, đồng thời kiểm tra xem quyển hai có tách rời khỏi bộ hay không — con số 178 trang gợi ý đây có thể là phần giữa của một bộ nhiều quyển bị chia nhỏ trong kho số hóa.

Vị trí của nó trong truyền thống Dị học nằm ở dòng chú giải thời Minh, giai đoạn mà Nho học chuyển mạnh sang nghĩa lý và tượng số kết hợp với Đạo học. Những bộ cùng dòng đáng để đặt cạnh là Chu Dịch Bản Nghĩa (周易本義) của Chu Hi, Chu Dịch Đại Toàn (周易大全) do triều Minh biên soạn, và các sớ giải đời Tống - Minh. Với người học, giá trị của một bộ như thế này không nằm ở chỗ thay thế kinh văn, mà ở chỗ cho thấy người đọc đương thời hiểu và dẫn giải Kinh Dịch ra sao — một mắt xích trong lịch sử thông diễn, không phải bản chuẩn để tra cứu.