Chu Dịch Cổ Văn Sao, tập 2 (周易古文鈔)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (明)劉宗周撰 Số trang (bản quét): 139 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072088.cn/02072088.cn.pdf

Đánh giá

刘宗周 (Lưu Tông Chu, 1578–1645), tự Khởi Đông, hiệu Niệm Đài, người Sơn Âm (nay thuộc Thiệu Hưng, Chiết Giang), là một trong những tên tuổi lớn cuối đời Minh, để lại dấu ấn ở cả triết học lẫn khí tiết sĩ phu. Ông được hậu học xếp vào dòng Lý học, nhưng đường tư tưởng của ông đi theo hướng riêng, lấy "thành ý" và "thận độc" làm cốt lõi, chịu ảnh hưởng sâu từ Vương Dương Minh mà không hoàn toàn thuận theo phái này. Về trước tác Dịch học, tương truyền ông có các bộ liên quan tới Chu Dịch, trong đó bản mang tựa 周易古文鈔 là một phần của mạch đó. Việc quy thuộc tác phẩm này cho Lưu Tông Chu nhìn chung được các thư mục cổ điển ghi nhận, song giới nghiên cứu vẫn còn bàn về tình trạng văn bản, mức độ nguyên hợp của các thiên và quan hệ giữa chúng với những gì được cho là di cảo của ông; cách hiểu phổ biến hiện nay nghiêng về việc coi đây là tài liệu Dịch học gắn với Lưu Tông Chu nhưng cần đối chiếu nhiều nguồn thư mục để xác định rõ hơn.

Tựa đề có chữ "nhị" cho thấy bản lưu đang xét là phần thứ hai của một tổ hợp nhiều phần, không phải toàn bộ. Bản này hiện được lưu ở dạng số hoá, 139 trang, có tình trạng một số chữ mờ không đọc được và một số trang khuyết, nên dù có thể đọc được đại thể thì việc khảo dị văn hay truy nguyên từng câu chữ đều bị giới hạn. Về truyền bản, bản lưu hành phần nhiều qua con đường thư tịch cổ được số hoá và phổ biến trên các kho tài liệu mở; người đọc có thể gặp các bản in khác nhau với dị văn, mức độ đầy đủ và cách sắp xếp không đồng nhất, cho nên đối chiếu giữa các bản là việc nên làm trước khi dùng cho nghiên cứu.

Trong truyền thống Dịch học, những trước tác gắn với Lưu Tông Chu thuộc mạch đọc Kinh Dịch qua lăng kính tu dưỡng nội tâm và nghĩa lý, chứ không nghiêng về tượng số hay chiêm bốc thuần tuý. Vì vậy nó có vị trí nhất định đối với người muốn theo dõi Dịch học đời Minh–Thanh ở khía cạnh đạo học, bên cạnh các bộ cùng dòng như những ghi chép Dịch học của các sĩ phu đương thời. Ai tìm hiểu riêng về Lưu Tông Chu hoặc về Dịch học cuối Minh sẽ thấy đây là tư liệu cần biết, song nên đọc nó trong tương quan với các bộ khác của cùng tác giả và cùng thời, đồng thời ý thức rằng bản số hoá này chưa thể thay cho một bản khảo đính đầy đủ.