Chu Dịch khả thuyết (二)

Giới thiệu

Cuốn sách cổ này có tựa gốc là '周易可說(二)', thuộc thể loại kinh điển Trung Quốc, chuyên về Kinh Dịch. Tài liệu gốc được lưu trữ dưới dạng ảnh chụp từ bản in cổ, tuy nhiên một số trang bị mờ hoặc khuyết thiếu.

Nhan đề gốc: 周易可說(二) Tác giả: (明)曹學佺撰 Số trang (bản quét): 192 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02072070.cn/02072070.cn.pdf

Đánh giá

曹學佺 (Tào Học Thuyên) là mệnh quan cuối triều Minh, quê hầu ở Phúc Kiến, vốn nổi danh qua các trước tác về địa chí và văn tuyển hơn là Dịch học; việc ông đứng tên một bộ luận giải Kinh Dịch như Chu Dịch khả thuyết vì thế vừa hợp với thói quen trước thuật của sĩ phu thời Minh mạt, vừa đặt ra câu hỏi quy thuộc mà giới nghiên cứu đến nay chưa ngã ngũ. Các bộ thư mục cổ thường ghi tác giả là Tào Học Thuyên, nhưng cũng có ý kiến cho rằng đây là sách của môn sinh tập hợp giảng giải, hoặc tên ông được gán sau khi sách đã lưu hành. Tựa đề "khả thuyết" — nói được, có thể bàn — hàm ý một lối chú giải khoan hoạt, không câu nệ vào một trường phái tượng số hay nghĩa lý cố định, điều hợp với khí hậu tư tưởng Dịch học đời Minh khi hai dòng này đã hòa vào nhau khá sâu.

Bản đang lưu là bản ảnh chụp từ một bản in cổ, ký hiệu là phần thứ hai của bộ sách, dài 192 trang, trong đó nhiều chỗ chữ mờ và có trang khuyết — tình trạng thường gặp ở thư tịch Minh khắc còn truyền qua ảnh số. Người đọc cần lưu ý rằng phần (二) không tự đứng được: nó vốn thuộc một chỉnh thể nhiều tập, và việc phân chia tập, thứ tự quyển giữa các bản in có thể khác nhau, nên muốn dùng trọn vẹn phải đối chiếu với các bản khác của cùng bộ. Việc bản này lọt vào kho Dịch học dưới nhãn "Kinh Dịch" và "Dịch loại" cho thấy nó từng được xếp vào dòng chú giải kinh điển, chứ không phải loại sách bói toán hay tiên tri.

Với người học Dịch, giá trị tham chiếu của bộ sách nằm ở chỗ nó là một mẫu luận giải đời Minh, giúp đặt các bộ như Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hi hay các trước tác đời Thanh vào một mạch liên tục. Dù vậy, vì bản lưu còn khuyết thiếu và việc quy tác giả chưa dứt khoát, nên bất cứ nhận định nào về nội dung tư tưởng của nó cũng chỉ nên đưa ra sau khi đối chiếu thêm bản khác; còn trong tình trạng hiện có, điều nói được chắc chắn chỉ dừng ở vị trí thư mục của nó trong dòng Dịch học Minh đại.