Chu Dịch Đính Nghi, tập 3 (周易訂疑)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: 題(元)董養性撰 Số trang (bản quét): 215 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02071854.cn/02071854.cn.pdf

Đánh giá

Đây là phần thứ ba của bộ Chu Dịch đính nghi, đề nguyên Đổng Dưỡng Tính đời Nguyên soạn. Việc quy thuộc tác giả cho Đổng Dưỡng Tính là điều còn phải dè chừng: cụm "題…撰" trên bản in cho thấy người biên mục đời sau chỉ ghi nhận theo lối truyền khẩu, không khẳng định chắc chắn, và đến nay học giới vẫn chưa có kết luận dứt khoát về người thực sự cầm bút. Những bộ sách cùng tên đính nghi xuất hiện nhiều trong dòng Dịch học đời Nguyên–Minh, phần lớn theo lối khảo đính dị văn giữa các bản truyền, chú trọng phân biệt văn bản chính với văn bản phụ, nên vị trí của bộ này trong dòng đó cần đặt cạnh các bản cùng thời mới thấy rõ.

Tình trạng bản đang lưu đáng lưu ý: mô tả ghi rõ "原書有些字跡不清、有些頁殘", nghĩa là bản gốc đã mờ chữ và rách trang ở một số chỗ. Với một tác phẩm Dịch học chỉ tồn tại qua đường sao chép và in lại qua nhiều đời, tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp tới việc đối chiếu dị văn — những chỗ mất chữ có thể là dị bản thực sự, cũng có thể chỉ là hao mòn của bản in, và phân biệt hai khả năng ấy là việc người đọc phải tự làm. Bản số hoá 215 trang tại Archive.org thuộc dạng tài liệu cũ được phép lưu hành tự do, song không nên xem nó là bản chuẩn để dẫn chứng; muốn trích dẫn nên tìm bản in đầy đủ hoặc bản khác để đối sánh.

Người học Dịch quan tâm tới bộ này chủ yếu vì nó thuộc nhóm khảo đính, tức nhóm làm việc trên văn bản Kinh Dịch chứ không nghiêng về tượng số hay nghĩa lý thuần tuý. Giá trị tra cứu nằm ở chỗ nó ghi lại những dị đồng giữa các bản mà người sau có thể đã bỏ qua; nhưng cũng vì tác giả và niên đại chưa vững, người dùng nên đọc nó như một mắt xích trong chuỗi truyền bản, không phải như một tác phẩm độc lập có định vị rõ ràng.