Chu Dịch Chú Sớ, tập 3 (周易注疏)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (魏)王弼 (晉)韓康伯 Số trang (bản quét): 139 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02071820.cn/02071820.cn.pdf

Đánh giá

Đây là phần sau của một bộ Châu Dịch chú sớ, tức kinh Dịch kèm chú giải và sớ giải, mà bản lưu hành phổ biến gắn với hai tên Vương Bật (226–249) đời Ngụy và Hàn Khang Bá đời Tấn. Vương Bật chú phần kinh và thoán, tượng; Hàn Khang Bá nối tiếp chú các hệ từ và phần còn lại, nên các bản khắc in thường đề song song hai tác giả như dữ kiện ở đây. Việc quy hai phần chú cho hai người là cách hiểu đã thành chuẩn trong giới, tuy học giới vẫn bàn thêm về mức độ can thiệp của người đời sau vào văn bản Vương Bật.

Cái tên "chú sớ" chỉ ra rằng văn bản không dừng ở chú của Vương, Hàn mà còn có sớ của Khổng Dĩnh Đạt đời Đường, soạn theo lệnh quan để hợp nhất các nghĩa sớ khác nhau thành một hệ thống. Đây là điểm cần lưu ý: bản in mang tựa Châu Dịch chú sớ thường thuộc hệ Thập tam kinh chú sớ, tức kinh điển được đọc qua tầng chú rồi tầng sớ, và văn bản có thể đã qua tay hiệu khảo nhiều đời. Một bản chỉ 139 trang, lại ghi tình trạng mờ chữ và rách trang, khó xác định là toàn bộ hay một phần của bộ lớn, cũng khó đoán nó thuộc lần khắc nào nếu không đối chiếu trực tiếp.

Vị trí của Vương Bật trong truyền thống Dịch học thì rõ: ông đại diện cho lối đọc lấy nghĩa lý, gạt bớt tượng số và thuật bói, về sau trở thành chính thống trong các bản kinh điển quan phương, dù những người theo tượng số như Lý Đỉnh Tộ đời Đường từng phản bác. Vì vậy một tập chú sớ như thế này là mắt xích giữa Dịch học Ngụy–Tấn và Dịch học quan học đời Đường, đáng để người nghiên cứu bản văn và lịch sử kinh học biết tới, nhất là khi muốn truy vết dị văn giữa các bản in.