Chu Dịch Chính Nghĩa, tập 6 (周易正義)

Giới thiệu

原書有些字跡不清、有些頁殘 古籍

Tác giả: (唐孔穎達撰) Số trang (bản quét): 95 Chủ đề: 中國 · 古代 · 易類

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/02071817.cn/02071817.cn.pdf

Đánh giá

周易正義 là bộ sớ giải quan trọng bậc nhất của kinh Dịch, do Khổng Dĩnh Đạt (574–648) chủ trì biên soạn dưới sắc lệnh triều Đường, hoàn thành khoảng năm 653 thời Đường Cao Tông. Tác phẩm thuộc hệ "chính nghĩa", tức lối chú thích lấy nghĩa lý làm chuẩn, tổng hợp và phán định các cách hiểu trước đó thay vì chỉ chú từng chữ. Với kinh Dịch, bộ này chủ yếu dựa trên chú giải của Vương Bật đời Ngụy và bổ sung của Hàn Khang Bá, rồi mở rộng, biện luận thêm. Việc quy tác giả cho Khổng Dĩnh Đạt là cách ghi truyền thống và phổ biến nhất, song cần nhớ đây là công trình tập thể do một ban biên soạn đông người thực hiện, Khổng Dĩnh Đạt giữ vai trò chủ biên; giới nghiên cứu vẫn bàn về mức đóng góp thực tế của từng thành viên.

Truyền bản của 周易正義 khá phức tạp. Bản lưu hành phổ biến ngày nay thường qua hệ thống khắc in đời Tống và các bản chép lại sau đó, có dị văn giữa các dòng bản khác nhau, nhất là ở phần âm nghĩa và dẫn văn. Bản đang lưu ở đây chỉ còn 95 trang, tựa ghi "(六)" cho thấy đây là một phần hoặc một quyển tách rời chứ không phải toàn bộ, và mô tả cho biết nguyên thư có chỗ chữ mờ, có trang tàn. Vì vậy người đọc nên coi đây là một mảnh của bộ lớn, không phải văn bản trọn vẹn.

Trong truyền thống Dịch học, 周易正義 cùng 周易注 của Vương Bật và 周易集解 của Lý Đỉnh Tộ tạo thành ba trục chú giải lớn, mỗi bộ đại diện một khuynh hướng. Với người học Dịch cổ, đây là mốc để đối chiếu giữa lối nghĩa lý đời Đường và các cách đọc khác, đồng thời là nguồn dẫn cho phần lớn chú giải về sau. Tình trạng bản lưu không đầy đủ khiến việc dùng nó cần thận trọng, nên đối chiếu với bản toàn bộ hoặc các bản khắc in khác khi cần khảo dị.