Ali Xāmenei

Tiểu sử

Ali Hosseini Khamenei (19 tháng 4 năm 1939 – 28 tháng 2 năm 2026) là một giáo sĩ và chính trị gia người Iran, từng giữ chức Lãnh tụ Tối cao Iran từ năm 1989 cho đến khi bị Israel và Hoa Kỳ ám sát năm 2026. Ông là người thứ hai nắm giữ vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran và trước đó từng là Tổng thống Iran từ năm 1981 đến 1989. Với nhiệm kỳ Lãnh tụ Tối cao kéo dài 37 năm, ông là nhà lãnh đạo Iran có thời gian cầm quyền dài nhất kể từ thời Shah Mohammad Reza Pahlavi.

Sinh ra trong gia tộc Khamenei, ông theo học tại một hawza (trường giáo luật) ở quê nhà Mashhad, sau đó đến định cư tại Qom vào năm 1958, nơi ông dự các buổi giảng của Ruhollah Khomeini. Khamenei đã tham gia các hoạt động đối lập chống lại vị vua cuối cùng của Iran là Mohammad Reza Pahlavi, và từng bị bắt giữ sáu lần trước khi bị chính quyền Shah lưu đày trong ba năm. Khamenei là một nhân vật chủ chốt trong cuộc Cách mạng Iran 1978–1979, và sau khi cách mạng thành công, ông đã đảm nhiệm nhiều chức vụ trong chính quyền Cộng hòa Hồi giáo Iran mới thành lập. Sau cuộc cách mạng, ông là mục tiêu của một vụ ám sát hụt khiến cánh tay phải của ông bị liệt. Kể từ đó, ông liên tục đối mặt với những lời đe dọa ám sát từ phía Israel. Khamenei giữ chức Tổng thống Iran thứ ba từ năm 1981 đến 1989 trong thời gian diễn ra Chiến tranh Iran–Iraq, giai đoạn mà ông đã thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Sau khi Khomeini qua đời vào năm 1989, Khamenei được bầu chọn làm Lãnh tụTối cao.

Trên cương vị Lãnh tụ Tối cao, Khamenei ủng hộ chương trình hạt nhân của Iran cho mục đích dân sự, đồng thời ban hành một fatwa (sắc lệnh tôn giáo) cấm sản xuất vũ khí hủy diệt hàng loạt. Khamenei thúc đẩy tư nhân hóa nền kinh tế đối với các ngành công nghiệp nhà nước và tận dụng trữ lượng dầu mỏ cùng khí đốt để biến Iran thành một "siêu cường năng lượng". Chính sách đối ngoại của ông tập trung vào Chủ nghĩa Islam Shia và xuất khẩu Cách mạng Iran. Khamenei đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), biến tổ chức này thành công cụ chính để kiểm soát quyền lực trong nước và gây ảnh hưởng trong khu vực. Dưới thời Khamenei, Iran đã hỗ trợ liên minh Trục Kháng chiến trong Nội chiến Syria, Chiến tranh Iraq (2013–2017), Nội chiến Yemen (2014–nay) và Chiến tranh Gaza, cũng như hỗ trợ Nga trong cuộc xâm lược Ukraina. Là một người chỉ trích gay gắt Israel và chủ n