Oenomaus thành Gadara — Vạch mặt những kẻ lừa dối, trích từ Eusebius (Detection of Deceivers)

Giới thiệu

Oenomaus of Gadara, Detection of Deceivers, or Charlatans Exposed (Γοήτων φώρα)

As cited in Eusebius, Praeparatio Evangelica = Preparation for the Gospel 5.18-36 and 6.7. Translation with modifications from Gifford, Eusebii Pamphili Evangelicae Praeparationis (Oxford: Oxford University Press, 1903).

Introductory note (by Philip A. Harland):

Oenomaus (Oinomaos) of Gadara in Palestine was a Cynic philosopher (probably in the second century CE, during the reign of Hadrian) who wrote a work against deceptive divination practices and procedures at oracles, including those at Delphi and Claros (Klaros). The work is only preserved in extracts by the church historian, Eusebius (early fourth century CE). For clarity, here I present Eusebius’ own comments in italics and those attributed to Oenomaus of Gadara in regular font. Oracles cited by Oenomaus are indented. I have modernized Gifford’s English translation.

Tác giả: Gifford Năm: 1903 Chủ đề: Cynics · cynic philosophy · divination · oracles · delphi · eusebius · Oenomaus · Oinomaos · critique of oracles

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/OenomausDetectionOfDeceiversfromEusebius/Oenomaus%20of%20Gadara%2C%20Detection%20of%20Deceivers%2C%20%CE%93%CE%BF%CE%AE%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CF%86%CF%8E%CF%81%CE%B1%20%28from%20E.pdf

Đánh giá

Oenomaus xứ Gadara là triết gia khuyển học (Cynic) sống vào khoảng thế kỷ II công nguyên, thường được đặt dưới thời Hadrianus. Tác phẩm Γοήτων φώρα — người dịch Việt hoá thành "Detection of Deceivers" hay "Charlatans Exposed" — nhắm vào các thủ thuật bói toán và lối hành nghề tại những nơi cầu vấn, kể cả Delphi và Claros. Việc quy tác phẩm cho Oenomaus không gây tranh cãi lớn, nhưng niên đại chính xác của ông và của tác phẩm vẫn chỉ là phỏng đoán dựa trên nội chứng và cách xếp đặt của Eusebius; giới nghiên cứu nhìn chung chấp nhận khung thế kỷ II, song mức chắc chắn không cao.

Điều đáng lưu ý về truyền bản: nguyên tác nay không còn, chỉ tồn tại qua các trích đoạn trong Praeparatio Evangelica của Eusebius xứ Caesarea, chủ yếu ở quyển 5.18–36 và 6.7. Bản đang lưu là Tiếng Anh, năm 1903, dịch từ Gifford — E. H. Gifford, người dịch toàn bộ Praeparatio Evangelica sang Anh ngữ. Trang tài liệu ghi rõ là bản dịch "có sửa đổi" (with modifications) dựa trên bản Oxford 1903, kèm lời dẫn của Philip A. Harland, tức là một bản phục vụ nghiên cứu chứ không phải ấn bản phê bình độc lập. Cần phân biệt: bản dịch Gifford dịch lại phần Eusebius trích dẫn, không phải dịch trực tiếp từ một bản thảo Oenomaus nào còn nguyên.

Vì vậy khi dùng tài liệu này, người học nên nhớ rằng mình đang đọc một lớp trích dẫn lồng nhau: Oenomaus viết, Eusebius chọn trích và dẫn lại trong bối cảnh bênh vực Kit giáo chống lại ngoại giáo, Gifford dịch, người biên tập hiện đại sửa đổi. Tính chất khuyển học và phê phán tôn giáo của Oenomaus khiến các trích đoạn ấy vừa là tư liệu về bói toán Hy-La, vừa là tư liệu về cách Eusebius dùng lại văn bản ngoại giáo cho mục đích của mình.